Een nieuwsbericht, koud bij het ontbijt. Jan Wauters is gisteren overleden. De voormalige VRT-journalist werd twee weken geleden getroffen door een hartaanval en is die niet meer te boven gekomen. Wauters werd 71 en volgde 25 Rondes van Frankrijk als verslaggever op de motor. De radio, dat was tijdens de zomers van weleer de stem van Jan Wauters. Op bouwwerven, in fabrieken, in cafés, in alle huiskamers, overal weerklonk de verslaggeving van Jan Wauters uit de Tour de France. Luisterend Vlaanderen leefde in de ban van zijn typische stemgeluid, van zijn gedreven verslaggeving. En zeker tijdens de Tour stond de radio vastgeroest op onze nationale omroep. De finale van een wielerwedstrijd op de radio volgen lijkt absurd omdat er geen beeld is. Maar dat maakt het net ook spannend, omdat je bijgevolg elke situatie op moet roepen in je verbeelding. Dankzij Jan Wauters lukte dat perfect. Hij was, bij manier van spreken, de man die zijn volk leerde beelden bedenken bij de radio. Want als geen ander had hij op elk moment het juiste woord, de beste zinsnede in petto. Winnen of verliezen, dat is de essentie van sport en daar ging Jan Wauters helemaal in op. Hij was een spraakwaterval, kon de situatie perfect inschatten, wist altijd een hoge spanningsboog op te wekken. Hij was in zijn interventies van op de moto, tussen de renners, niet te stuiten. De radioman had vaak een spetterend vuurwerk van woorden in petto, door niets of niemand te blussen. Jan Wauters wàs de radio. Jan Wauters wóónde in de radio.

Geelzucht

Het idee kwam aanwaaien van Frank Pollet en ik was er meteen voor gewonnen. De komende Ronde van Frankrijk verslaan in gedichten. Van elke etappe en rustdag één. Hij wil daarvoor een blog opstarten en de zaak is dat het gedicht dan nog dezelfde dag al on-line staat. Eenzelfde krachttoer bijna als weleer, met de Tourkrantjes van Het Volk. In onze kindertijd gold dit intussen legendarisch stukje sportjournalistiek met de al even legendarische strip van Thomas Pips nog als een ‘waanzinnig snel’ medium. Amper anderhalf uur na de aankomst van de rit was de ‘Speciale Editie voor de Ronde van Frankrijk’ al bij de lezer! Hoe ze dat dagelijks klaarspeelden – in een tijd zonder e-mail, gsm en andere verbindingen uit het verre Vrankrijk – is me altijd een raadsel gebleven. Merckx, Poulidor en Ocana waren bij manier van spreken nog hun bezwete gezicht aan het schoonvegen als in de Forelstraat in Gent al de drukpersen begonnen te puffen. Ook de distributie was stuntwerk. Het verhaal ging dat de inktverse gazetjes in een sportvliegtuigje werden geladen en in pakjes gedropt in elk Vlaams dorp. Het Volkske kostte 2,50 frank en was waanzinnig populair. De verkopers van de krantjes waren speciaal opgetrommelde jonge snaken, uitgerust met een geel zakje en een fluitje, om hun komst aan te kondigen in de buurt. Dit keer moeten het dus gedichten worden, vers door de poëten geperst. Waanzinnig snel en gratis, via distributie op het wereldwijde web. “Een hele klus, een serieuze uitdaging, maar met vijf dichters moet dat doenbaar zijn”, vond Pollet. Hij had al gepolst bij Willie Verhegghe, Norbert De Beule, Paul Rigolle. En mij wou hij er ook nog bij. “Laat ons bijeenkomen en van gedachten wisselen. Past dat op de Dag van de Arbeid?” Zodoende zitten we tegen de middag samen te palaveren over dit project. Vijf dichters, één Tour. Op een terras op de Bosberg, een symbolische plek. Het is een zonnige dag en de tafeltjes om ons heen worden bezet door tientallen bezwete en hijgende wielertoeristen – we zijn zowaar de enige in gewone burgerkledij. Benieuwd hoeveel van al die fietsende passanten straks tussen 3 en 25 juli de weg vinden naar een blog die doordrenkt zal zijn met het zweet van enkele wielerpoëten.

Een kijkje nemen? Ga naar: www.geelzucht.wordpress.com

En wij die dachten dat in de tijd van onze (over)grootouders zoiets als public relations of marketingstrategie onbestaande was. Akkoord, de woorden moesten nog uitgevonden worden, maar de zin voor commercie was er wel degelijk. Dat blijkt alleszins uit een kleine brochure – of, zo u wil, een bedrijfsfolder of catalogus – die ik in het museum in handen krijg van de Etablissements Van Hauwaert, wellicht daterend van eind de jaren twintig. Cyriel Van Hauwaert, winnaar van o.a. Parijs-Roubaix en Milaan-Sanremo, speelt zijn naambekendheid uit om fietsen aan de man te brengen. Van het landelijke Moorslede is hij naar de hoofdstad verhuisd, om er een fabriekje te beginnen. Niet toevallig prijkt op de cover van het boekje een foto met zicht op la comptabilité – de arme boerenjongen is dankzij het wielrennen een hele meneer geworden, hij wil – en mag – daar graag mee pronken. Het is het visitekaartje van de renner die het na zijn carrière maakt als zakenman. Met evenveel trots staan binnenin gelijkaardige prenten van de werkplaatsen, het magazijn en de verkoopplaats. Naast dames- en herenfietsen, de klassieke stads- en kinderfietsen, prijzen de Etablissements Van Hauwaert ook le modèle course sur route aan. Met “…plus de 500 agents en tous pays” lijkt de afzet verzekerd. Zeer opmerkelijk is de reclame voor le modèle spécial pour le Congo Type III Brousse! en de boodschap die daarbij hoort: “Dit model is speciaal uitgedacht voor de onvolmaakte wegen in de bosschen van den Congo en andere oorden in staat van ontginning. De bracket is hoog van den grond ten einde de noodige ruimte te laten tusschen den weg en de pedalen.” Of hoe er, helemaal in de tijdsgeest van toen, in het Belgiekske gedacht werd over onze kolonie, en de beschaving van de negerkes ginderachter.

De jongste dagen volgen we geen nummers van fietsknooppunten, maar vogels. Rond de baai van de Somme zijn een aantal bewegwijzerde fietsroutes uitgetekend, met de ene keer een kievit of mees, de andere keer een gaai of reiger op de bordjes. Waar de silhouetten van een avocette en een gravelot voor staan, moet ik eerlijk gezegd opzoeken. Het blijken respectievelijk een kluut en een pluvier te zijn, waarmee ik nog niet veel wijzer ben – de ornitholoog in mij beperkt zich tot mussen, merels en neerhofdieren. Maar ze passen natuurlijk wel, die emblemen, rondom dat reusachtige estuarium waar duizenden vogels neerstrijken en overvloedig voedsel vinden op strand, duinen en zoutpannen, in watervlaktes en moerassen. Fascinerend vind ik vooral het uitzonderlijke landschap rond de riviermonding, waar lucht en zee, zand en grasland zorgen voor steeds wisselende kleurschakeringen en een aparte lichtval, afhankelijk van eb en vloed. De ene keer ligt de zee er stil en plat bij, als een blauwgrijze metalen plaat, een andere keer klopt ze licht oranje schuim. Vanuit Saint-Valéry-sur-Somme en Cap Hornu, waar we logeren, fietsen we de ene dag ten zuiden, de andere ten oosten en ten noorden van de baai, altijd en overal met de neus in de zilte wind. Dan is de zin naar zo’n copieuze plateau fruits de mer of een dampende kom vissoep nooit ver weg natuurlijk.

In Le Hourlet, waar enkele zeehonden zich tot dicht bij de pier wagen, raken we aan de praat met een Parisien. Hij is hier in de buurt opgegroeid en komt elke zomer weer naar deze plek terug. Zijn geboortestek, de zee en vooral de zeehonden laten hem niet los. Hij vertelt over de eerste vakantiegangers die hier kwamen, dik 150 jaar geleden al. Engelsen vooral, zoals elders in Europa ook aan de Somme de pioniers qua toerisme. “Er is hier verderop nog altijd een plaatsje dat Brighton heet. Tot begin de 20ste eeuw stonden er chique villa’s, maar van die grandeur is niks meer te zien. De teloorgang is niet de schuld van de Eerste Wereldoorlog, maar wel van de enorme verzanding die rond die tijd plaats vond. Brighton werd letterlijk bedolven onder de oprukkende duinen.” De man raadt ons aan langs Brighton te fietsen en daarna verderop tot in Cayeux-sur-Mer. Het is inderdaad een schitterend traject, door een indrukwekkend duinengebied, zoals je er aan de gebetonneerde Belgische kust helaas geen meer ziet.

Terug van drie dagen Limburg, met vrouw en twee jongste dochters. Uiteraard gingen de fietsen mee, want het zou zonde zijn de mooiste en comfortabelste fietspaden van het land links te laten liggen. We logeerden in The Oak in Zutendaal, een hotelletje dat zichzelf promoot als fietsvriendelijk, en dat blijkt terecht. Patron Paul heeft er zijn werk van gemaakt: fiets- en knooppuntenkaartjes, brochures, tot in detail beschreven routes en folders van bezienswaardigheden liggen bij onze aankomst al klaar. We pikken er de eerste dag zijn oostelijke route uit en fietsen vanuit de meest bosrijke gemeente van Vlaanderen via het bevallige Oud-Rekem naar de dijken van de Maas. De rivier volgen we stroomafwaarts tot in Eisden. Van daaruit gaat het naar Opgrimbie en weer naar The Oak, bijna 20 kilometer ononderbroken door het groen, met op het eind een pittig klimmetje – het Kempisch Plateau ligt immers 60 meter hoger dan de Maasvallei.

De tweede etappe stippelen we uit richting Albertkanaal en Hasselt, om van daaruit naar Zonhoven en de Teut te fietsen. De heide staat volop in bloei, om de haverklap trek ik de remmen dicht om al de varianten van mauve, violet, purper en paars op foto te krijgen. Ook langs de kronkelende paden rondom het Domein Bokrijk groeit en bloeit alles wat ademt. Via Godsheide, het geboortedorp van Miel Vanstreels, rijden we langs de Durme dwars door de levendige Limburgse hoofdstad, waar de terrasjes vol zitten en de gevels de warmte van de dag uitzweten. Ook tijdens onze slotrit zoeken we de stad op, zij het over de grens, in Maastricht. De knooppuntenroute er naartoe biedt een boeiend parcours langs het kasteel van Pietersheim, het sas van Neerharen, de Zuidwillemsvaart en Smeermaas, een verloren gelegd gehuchtje pal op de grens, waar tussen 1894 en 1896 merkwaardig genoeg de allereerste Belgische kampioenschappen wielrennen plaats vonden. Maastricht is mooi maar druk en fietsen we weer uit via Veldwezelt en Gellik en zo weer naar Zutendaal. Het was weer eens goed toeven in het oosten des lands. Op de terugweg raken mijn dochters niet uitgepraat over hun eerste kennismaking met de mooie en veilige paden waar ze ongehinderd konden fietsen.

A true story, vandaag gehoord van enkele bezoekers in het museum, over hun collega-schooldirecteur. “Op een zondag in april zit de directeur voor zijn toestel en kijkt naar de finale van Parijs-Roubaix. Het is ongemeen spannend. Zo spannend dat er buiten de man en zijn fauteuil geen andere werkelijkheid meer is. Vanuit de keuken vraagt de echtgenote hoe lang de uitzending nog duurt. Of ze daarna samen nog een uitstapje doen. Of ze straks de kinderen ophalen bij oma. Geen antwoord, want de echtgenoot zit in het spoor van Boonen naar de Carrefour de l’Arbre. De echtgenote vraagt of de man misschien een kopje koffie wil. Geen antwoord, want Boonen versnelt en draait al de laatste zware kasseistrook op naar Gruson. De echtgenote bakt wafels en vraagt of er voor meneer een toefje slagroom bij mag. Geen antwoord, want Boonen is nu echt wel op weg naar een fenomenale zege. Vraag, geen antwoord. Vraag, geen antwoord. De echtgenote wordt het dovemansgedoe zo beu, dat ze plots al haar kleren uittrekt, enkel haar keukenschortje weer voorbindt en uitdagend tussen fauteuil en televisietoestel gaat postvatten. Waarop de man wat opschuift, reikhalzend weer naar het beeld zoekt en Boonen de velodroom ziet opdraaien. De echtgenote is nu helemaal van de kook en stapt driftig weer de keuken in – zelfs haar schuddende blote kont heeft hij niet eens opgemerkt.” Of hoe het wielrennen een mens helemaal in beslag kan nemen, begeesteren, inpalmen, bijna hypnotiseren.

Met de Gilbert Desmet Mountainbike Tour laat de Koninklijke Wielrijdersbond Flandria andermaal de recreatieve en sportieve fietser aan zijn of haar trekken komen. Een mix van paadjes en dreven, boswegels en single tracks laat Lichtervelde en omgeving van zijn meest verrassende kant zien. Dankzij de internationale elitewedstrijd de Omloop van het Houtland (Europe Tour 1.1), de cyclocross en de organisatie van tal van andere koersen zet de Koninklijke Wielrijdersbond de gemeente Lichtervelde al vele jaren op de sportieve kaart. Maar de vereniging heeft niet alleen aandacht voor renners en wielersupporters. Ook voor de fietsers zèlf doet Flandria de nodige inspanningen. Zo pakt de club – na de succesrijke MTB-happening

Deze mountainbikehappening vindt plaats op zaterdag 18 april, gaat over een totaal vernieuwd parcours en krijgt met de nieuwe benaming – de Gilbert Desmet MTB Tour meteen ook een waardig cachet. Flandria schaart zich die dag tegelijk achter de campagne ‘Zwerfvuil in de vuilbak!’ van Mirom en doet extra inspanningen voor een proper fietsparcours.

Voor kids en gelegenheidsfietsers telt de basislus 30 km. Het traject gaat naar ’t Veld en het Vrijgeweed en vervolgens oostwaarts naar de bosrijke omgeving van de kastelen Rapenburg en Lakebos, met unieke passages die anders nooit toegankelijk zijn. Halverwege deze lus wacht de deelnemers een degelijke bevoorrading. De meer geoefende fietsers en echte bikers zullen ongetwijfeld kiezen voor de 50 km. Die krijgen er een mooi ommetje langs Groenhovebos én een tweede bevoorrading bovenop.

Met de nieuwe benaming van deze toertocht brengt de Koninklijke Wielrijdersbond Flandria blijvend hulde aan de beste en bekendste renner die Lichtervelde ooit had en als voorbeeld geldt voor alle sportievelingen onder ons. Gilbert Desmet – intussen 78 jaar jong maar nog altijd fervent fietser – heeft o.a. Parijs-Tours, de Waalse Pijl, Kuurne-Brussel-Kuurne en de Vierdaagse van Duinkerken op zijn palmares, eindigde 4de in de Ronde van Frankrijk van 1962, droeg in totaal elf keer de gele trui en won etappes in zowel de Ronde van Spanje, de Ronde van Zwitserland, Parijs-Nice als de Dauphiné Libéré.

Voor de Gilbert Desmet MTB Tour op zaterdag 18 april is het sportcentrum in de Zandstraat de plaats van afspraak. Vrij starten kan tussen 8 en 14 uur. Iedereen is welkom op deze mountainbiketocht: van jong tot minder jong, van sportieveling tot recreant. Deelnemen kost 4 euro; leden van een officiële wielertoeristenbond krijgen 2 euro korting. Door inschrijving ben je meteen ook verzekerd. Het parcours is volledig bewegwijzerd en na de tocht krijgen de deelnemers nog een goed belegde boterham. Er is ook wasgelegenheid, zowel voor de bikers als voor hun bikes. Info: Oswald Depoorter, tel. 0473 57 74 82 of Patrick Cornillie, tel. 0494 99 19 41.